A cœur vaillant rien d'impossible, czyli dla chcącego nic trudnego!

Archive for the ‘Gramatyka’ Category

Lekcja 17. Czas przeszły dokonany – Passé composé

Czas Passé composé jest czasem przeszłym, który stosujemy do wyrażania czynności mającej miejsce w przeszłości, a która w momencie kiedy o niej mówimy została już zakończona, zrealizowana. Czasu przeszłego dokonanego (passé composé) stosujemy gdy wyrażamy:

  • czynności przeszłe, zakończone, które mogą mieć skutki/konsekwencje w teraźniejszości np. Je mange des biscuits au chocolat que j’ai acheté ce matin. (Jem ciasteczka z czekoladą, które kupiłam dziś rano.)  
  • czynności zakończone np. J’ai descendu la poubelle. (Wyniosłam śmieci.)
  • czynności dokonane w przeszłości, których czas trwania jest znany (znamy ramy czasowe bądź pozostają one domyślne) np. Elle a travaillé en Pologne quatre ans. (Ona pracowała w Polsce 4 lata.)
    Również czas ten często występuje po okolicznikach czasu, kiedy uwzględniono ramy czasowe rozpoczęcia i zakończenia danej czynności:
    – de 1986 à 1990, en 1996 (od 1986 do 1990, w 1996)
    hier/avant-hier (wczoraj/przedwczoraj)
    – la semaine/le mois/l’année dernière (w zeszłym tygodniu/miesiącu/roku)
    – pendant 5 ans (przez 5 lat)
  • czynności dokonane występujące po sobie np. Elle s’est levé vers 9 heures, elle s’est douché et elle est sorti de la maison. (Ona wstała o 9, wzięła prysznic i wyszła z domu).

W czasie tym do tworzenia zdań wykorzystujemy czasowniki posiłkowe avoir lub être, które odmieniamy w czasie teraźniejszym, a po których umieszczamy imiesłów czasu przeszłego. Konstrukcja czasu przedstawia się następująco:

źródło zdjęcia:twórczość własna

źródło zdjęcia: twórczość własna

Jeśli chodzi o imiesłów czasu przeszłego warto sobie zapamiętać, jak go tworzyć poprzez zmianę końcówki interesującego nas czasownika. I tak:

  • końcówki czasowników GRUPY I: ER —> É

aimer (lubić) – aimé
parler (mówić) – parlé

  • końcówki czasowników GRUPY II: IR —> I

finir (kończyć) – fini
grandir
(rosnąć) – grandi

  • końcówki czasowników GRUPY III: czasowniki nieregularne, których imiesłowy czasu przeszłego trzeba zapamiętać!

avoir (mieć) – eu
boire (pić) – bu
comprendre (rozumieć) – compris
connaître (znać) – connu
croire (wierzyć) – cru
cuire (gotować) – cuit
devoir (musieć) –
dire (powiedzieć) – dit
écrire (napisać) – écrit
être (być) – été
faire (robić) – fait
lire (czytać) – lu
mettre (kłaść) – mis
permettre (pozwolić) – permis
promettre (obiecać) – promis
ouvrir (otwierać) – ouvert
offrir (ofiarować) – offert
pouvoir (móc, potrafić) – pu
prendre (brać) – pris
rire (śmiać) – ri
tenir (trzymać) – tenu
venir (przychodzić) – venu
voir (widzieć) – vu
vouloir (chcieć) – voulu

W celu poznania zasad uzgadniania imiesłowu czasu przeszłego odsyłam Was na STRONĘ.

Znamy już konstrukcję zdań w czasie przeszłym dokonanym, wiemy jak tworzyć imiesłowy czasu przeszłego, została nam jeszcze jedna kwestia, a mianowicie:

„Skąd mam wiedzieć kiedy imiesłów czasu przeszłego łączyć z czasownikiem posiłkowym avoir, a kiedy z czasownikiem posiłkowym être?”

Odpowiedź jest prosta: zapamiętujemy 14 czasowników, które wyrażają ruch bądź zmianę stanu, wówczas imiesłów czasu przeszłego łączy się z czasownikiem posiłkowym être (być). Jeśli natomiast czasownik w zdaniu posiada dopełnienie bliższe (czynność jest wykonywana na kimś lub na czymś) to wówczas mimo, że jest to czasownik „ruchu” stosujemy czasownik posiłkowy avoir.

źródło zdjęcia: twórczość własna

źródło zdjęcia: twórczość własna

Ponadto wszelkie czasowniki zwrotne np. se laver (myć się), se lever (wstawać), se doucher (brać prysznic) również łączymy z czasownikiem posiłkowym être.

Na koniec proponuję rozwiązać kilka ćwiczeń związanych z tematem:

1, 2, 3

Reklamy

Lekcja 15. Czas przeszły bliski – Le Passé récent

Czas przeszły bliski (le passé récent) stosujemy kiedy chcemy określić czynności, które miały miejsce w bliskiej przeszłości lub kiedy chcemy przedstawić czynności, które właśnie co się zakończyły. W skrócie operujemy tym czasem gdy określamy czynności które zakończyły się:

  • dopiero co np. Je viens de boire. (Dopiero co piłam.)
  • właśnie np. Pierre vient de finir de lire le livre. (Piotr właśnie skończył czytać książkę.)
  • już np. Béate vient de rentrer à la maison. (Beata już/właśnie wróciła do domu)

W tym czasie, do tworzenia zdań wykorzystujemy czasownik venir (przychodzić, przyjeżdżać, przybywać). Konstrukcja zdań przedstawia się następująco:

źródło zdjęcia:twórczość własna

źródło zdjęcia:twórczość własna

Jakby ktoś miał ochotę poćwiczyć tworzenie zdań, a przy tym odmianę czasownika venir, odsyłam do ćwiczeń na stronach 1, 2 i 3.

Lekcja 14. Czas teraźniejszy – Présent de l’indicatif

Czas teraźniejszy (présent de l’indicatif) jest czasem, który stosujemy na co dzień do wyrażania:

  • aktualnie wykonywanych czynności np. Je me brosse les dents. (Myję zęby.)
  • stanów rzeczy, bądź faktów np. Je suis infirmière. (Jestem pielęgniarką.)
  • zwyczajów, czynności mających swoją rutynę np. Margaux boit toujours le milk shake à la vanille. (Małgorzata zawsze pije koktajl mleczny o smaku waniliowym.)
  • bliskiej przyszłości np. En week-end, je vais à la montagne. (W weekend jadę w góry.)
  • przeszłości (historycznych wydarzeń mających miejsce w przeszłości) np. En avril 2005 meurt le pape Jean-Paul II. (W kwietniu 2005 umiera papież Jan Paweł II.)

Konstrukcję zdań w czasie teraźniejszym przedstawię na przykładzie zdania:

 Margaux boit toujours le milk shake à la vanille.
(Małgorzata zawsze pije koktajl mleczny o smaku waniliowym.)

źródło zdjęcia: twórczość własna

źródło zdjęcia: twórczość własna

Jak widzimy wiedzą niezbędną dla poprawnego konstruowania zdań w czasie teraźniejszym jest znajomość tematu odmiany czasowników dla poszczególnych grup koniugacyjnych. Odsyłam do tematu, a poniżej w skrócie przypominam zakończenia czasowników poszczególnych grup koniugacyjnych:

źródło zdjęcia: twórczość własna

źródło zdjęcia: twórczość własna

Powiązane tematy:

Lekcja 11. Czas teraźniejszy ciągły – Le présent progressif

Czas teraźniejszy ciągły (le présent progressif) jest nie tyle co czasem, a formą jaką stosujemy dla wyrażenia tego, iż jesteśmy w trakcie wykonywania danej czynności. Formy tej używamy zatem wówczas, kiedy chcemy powiedzieć, że jesteśmy w trakcie robienia czegoś jak również dla opisania czynności, którą właśnie wykonujemy. Konstrukcja jest bardzo prosta:

źródło zdjęcia: twórczość własna

źródło zdjęcia: twórczość własna

Jak to wygląda w praktyce? Poniżej kilka przykładowych zdań:

  • Jestem w trakcie jedzenia. (Je suis en train de manger.)
  • Ona słucha teraz muzyki. (Elle est en train de d’écouter de la musique.)
  • Peter właśnie rozmawia ze swoim przyjacielem. (Peter est en train de parler a son ami.)

Czasowniki zwrotne również występują w bezokoliczniku, w zależności od osoby zmianie ulega jedynie zaimek zwrotny np.

  • Właśnie spacerujemy. (Nous sommes en train de nous promener.) (se promener)
  • Właśnie biorę prysznic. (Je suis en train de me doucher.) (se doucher)

Lekcja 9. Odmiana czasowników – La conjugaison des verbes

Jak zapewne wiecie, w języku francuskim czasowniki podzielone są według trzech grup koniugacyjnych. Osobiście klasyfikacja czasowników i ich odmiana według danej grupy koniugacyjnej sprawia mi w dalszym ciągu trudności, dlatego dla „sprawdzenia się” korzystam z bardzo wygodnej strony (w rubryce wystarczy wpisać dany czasownik i kliknąć „Conjuguer”, a otrzymamy odmianę czasownika w poszczególnych czasach).

W poście tym chciałam pokrótce omówić poszczególne grupy czasowników:

  • Grupa I – jest to zdecydowanie najliczniejsza grupa czasowników regularnych o charakterystycznej końcówce w bezokoliczniku -ER

Czasowniki należące do tej grupy to np: regarder – oglądać, aimer – kochać, parler – mówić, visiter – zwiedzać. W koniugacji tych czasowników zmieniają się końcówki według utartego schematu. Oczywiście istnieją wyjątki, które bardzo przejrzyście omówiono na stronie Szlifuj swój francuski . Poniżej przedstawiam odmianę wyżej wymienionych czasowników:

źródło zdjęcia:twórczość własna

źródło zdjęcia:twórczość własna

  • Grupa II – jest to grupa koniugacyjna czasowników regularnych, których forma w bezokoliczniku posiada końcówkę -IR

Również odmiana tych czasowników odbywa się według utartego schematu, końcówki są „stałe” nie licząc kilku wyjątków (np. czasowniki nieregularne: partir – wyjeżdżać, sentir – czuć). Dla przykładu czasowniki grupy II i ich odmiana na zdjęciu poniżej: finir – kończyć, grandir – rosnąć, avertir – uprzedzić, maigrir – schudnąć:

źródło zdjęcia:twórczość własna

źródło zdjęcia:twórczość własna

  • Grupa III – do tej grupy koniugacyjnej należą wszystkie czasowniki nieregularne o końcówkach w bezokoliczniku -TTRE, -DRE, -OIR. 

Inaczej odmienia się czasowniki o końcówce w bezokoliczniku -TTRE (np. battre – bić, mettre – kłaść), inaczej z końcówką -DRE (np. attendre – czekać, étendre – usłyszeć) oraz inny schemat występuje przy odmianie czasownika o końcówce -OIR (vouloir – chcieć, pouvoir – móc) w bezokoliczniku. Poniżej schemat odmiany dla poszczególnych końcówek bezokolicznika:

źródło zdjęcia:twórczość własna

źródło zdjęcia:twórczość własna

Jako zadanie domowe proponuję rozwiązać kilka zadań związanych z odmianą czasowników danej grupy. Kilka przydatnych ćwiczeń znajdziecie już na wspomnianej stronie Szlifuj swój francuski. Jeśli znacie podobne strony bardzo chętnie i ja z nich skorzystam, także nie wstydźcie się pozostawić komentarz 😉

Lekcja 7. Przymiotnik dzierżawczy – Adjectif possessif. Est-ce votre mère ?

Przymiotnik dzierżawczy – brzmi groźnie, jednak to nic innego jak ta część zdania, która określa do kogo należy dana rzecz, z kim spokrewniona jest dana osoba bądź kto jest sprawcą danej czynności. Jeśli w zdaniu widzimy wyrazy typu: twój, jego, nasz, wasza możemy być przekonani, że mamy styczność właśnie z przymiotnikiem dzierżawczym (inna forma: zaimkiem przymiotnikowych dzierżawczym) po francusku zwanym adjectif possessif.

W języku francuskim podobnie jak w j. polskim liczbę i rodzaj przymiotnika dzierżawczego uzgadnia się z liczbą i rodzajem rzeczownika, do którego on przynależy.

źródło zdjęcia: twórczość własna

Praktyka czyni mistrza zatem poćwiczymy sobie układanie zdań na podstawie opisu drzewa genealogicznego 🙂 Każdy z nas niech opisze w skrócie swoją rodzinę. Kto jest czyim wujkiem, kto ma jaką siostrę i ile synów. Dla ambitnych proponuję dodać po 2-3 zdania opisujące wygląd zewnętrzny danej osoby. Poniżej kilka przydatnych słówek związanych z członkami naszej rodziny, a które możecie i z pewnością wykorzystacie w zdaniach:

  • rodzice – les parents (m)
  • matka – la mère
  • ojciec – le père
  • babcia – la grand-mère
  • dziadek – le grand-père
  • ciocia – la tante
  • wujek – l’oncle (m)
  • córka – la fille
  • syn – le fils
  • rodzeństwo – les frères/les sœurs
  • brat – le frère
  • siostra – la sœur
  • kuzyn (kuzynka) – le cousin (la cousine)
  • małżeństwo – le ménage
  • żona – la femme
  • mąż – le mari
  • teść (teściowa) – le beau-père (la belle-mère)
  • chłopak – le copain
  • dziewczyna – la copine
  • dziecko – l’enfant (m)

Przykład opisu drzewa genealogicznego:

Ma mère est Marie, son père est Pierre. Tom est mon frère. Il est grand et a les cheveux bruns. Anna est sa femme. Elle est une blonde très jolie. Mark est le père de ma mère. Il est mon grand-père..

(Moją mamą jest Maria, moim ojcem jest Piotr. Tomek jest moim bratem. Jest wysoki i ma brązowe włosy. Ania jest jego żoną. Ona jest bardzo ładną blondynką. Marek jest tatą mojej mamy. Jest moim dziadkiem..)

Powodzenia! 🙂

Lekcja 3. Podstawowe zwroty przy powitaniu. Comment tu t’appelles ?

Dzisiejsza lekcja dotyczyć będzie podstawowych zwrotów i wyrażeń umożliwiających nam rozpoczęcie konwersacji np. z nowo poznanymi osobami.

Witając się z kimś powiemy:

  • Cześć! – Salut !                                              
  • Dzień dobry! – Bonjour !                       
  • Dobry wieczór! – Bonsoir !      

Żegnając:

  • Pa! – À plut ! 
  • Do widzenia! – Au revoir ! 
  • Dobranoc! – Bonne nuit ! 
  • Na razie! – À tout à l’heure ! 
  • Do zobaczenia wkrtóce! – À bientôt ! 

W języku angielskim mamy zwyczajowe How are you? Również w języku francuskim występuje grzecznościowe jak się masz? Pytamy wówczas:

  • Comment ça va ? – Jak się masz?
  • Comment allez-vous ? – Jak się Pan/Pani miewa ?

I odpowiadamy:

  • Ça va bien ! – Wszystko w porządku!
  • Comme si, comme ça – Tak sobie

Kiedy chcemy wiedzieć jak nasz współrozmówca ma na imię, pytamy:

  • Comment vous appelez-vous ? Jak się Pan/Pani nazywa?
  • Comment tu t’appelles ? Lub Comment t’appelles-tu ?  Jak się nazywasz?

Możemy wówczas odpowiedzieć w dwojaki sposób:

– korzystając z czasownika „być”

  • Je suis Monica – Jestem Monika
  • Je suis Pierre – Jestem Piotr

– korzystając z czasownika „nazywać się”

  • Je m’appelle Monica – Nazywam się Monica
  • Je m’appelle Pierre – Nazywam się Piotr

Zadając pytania i na nie odpowiadając koniecznym jest by stosować odpowiedni zaimek osobowy (ja, ty, on, ona..) i odmianę danego czasownika. Poniżej odmiana czasowników „być” i „nazywać się”:

źródło zdjęcia: twórczość własna

Pozostałe przydatne zwroty:

  • Skąd pochodzisz? – D’où viens-tu ?  (Pochodzę z Polski – Je viens de Pologne)
  • Gdzie mieszkasz? – Où habites-tu ? (Mieszkam w Krakowie – J’habite à Cracovie)

– gdzie

de – z

d’où – skąd   d’où = de (z) + où (gdzie)

  • Proszę (gdy coś podajemy) –Voilâ
  • Proszę (gdy o coś prosimy) – S‚il vous plaît
  • Dziękuję – Merci
  • Przepraszam – Excusez-moi
  • Nie rozumiem – Je ne comprends pas

Jako zadanie domowe, ćwiczenie:

  • Ułóż dialog obrazujący jak mogłaby wyglądać rozmowa dwojga dopiero co poznanych osób 🙂